Google không “nhìn” ảnh giống con người. Để hiểu một tấm ảnh nói về gì, công cụ tìm kiếm dựa nhiều vào chữ đi kèm: tên file, thẻ alt ảnh, chú thích và đoạn văn xung quanh. Người khiếm thị dùng phần mềm đọc màn hình cũng nghe chính dòng alt đó. Đây là việc nhỏ, làm một lần cho mỗi ảnh, nhưng nhiều website bỏ trống hoặc viết qua loa. Bài viết hướng dẫn cách đặt tên ảnh và viết alt cho người mới, theo từng loại ảnh thường gặp trên website doanh nghiệp nhỏ.
Ba lớp chữ của một tấm ảnh
- Tên file: tên tấm ảnh trước khi tải lên, ví dụ
que-thanh-goi-500g.jpg. - Thẻ alt (văn bản thay thế): một câu mô tả nội dung ảnh, nằm trong mã HTML, người xem bình thường không thấy, nhưng hiện ra khi ảnh không tải được và được phần mềm đọc màn hình đọc lên.
- Chú thích (caption): dòng chữ hiện ngay dưới ảnh, ai cũng đọc được.
Ba lớp này bổ sung cho nhau. Tên file giúp phân loại, alt mô tả ảnh có gì, chú thích giải thích vì sao ảnh có mặt ở đây.
Đặt tên file ảnh trước khi tải lên
Ảnh chụp từ điện thoại thường có tên như IMG_20261012_093155.jpg. Trước khi tải lên website, đổi tên theo quy tắc:
- Viết tiếng Việt không dấu, chữ thường.
- Các từ nối bằng dấu gạch ngang, không dùng khoảng trắng hay dấu gạch dưới.
- Mô tả ngắn đúng nội dung:
banh-trang-me-goi-10-cai.jpg,mat-tien-cua-hang-binh-son.jpg. - Không trùng tên giữa các ảnh; ảnh cùng sản phẩm thêm hậu tố:
-mat-truoc,-mat-sau.
Làm việc này trên máy tính trước khi tải lên nhanh hơn nhiều so với sửa sau.
Cách viết thẻ alt theo từng loại ảnh
Ảnh sản phẩm
Nêu tên sản phẩm, quy cách, màu sắc hoặc góc chụp nếu có nhiều ảnh. Ví dụ: “Gói quế thanh 500 g đóng túi zip, nhìn từ trên xuống”. Không cần viết giá vào alt vì giá có thể đổi.
Ảnh cửa hàng, văn phòng
Mô tả cảnh và nơi chốn: “Mặt tiền cửa hàng vật liệu xây dựng với bảng hiệu và khu trưng bày gạch”. Nếu tên khu vực giúp khách nhận ra, có thể thêm tự nhiên, nhưng đừng ép thêm vào mọi ảnh.
Ảnh có người
Mô tả hành động, không cần đoán tuổi hay ngoại hình: “Kỹ thuật viên đang vệ sinh dàn lạnh máy lạnh treo tường”. Nhớ rằng ảnh người thật cần có sự đồng ý của họ trước khi đăng.
Ảnh có chữ: bảng giá, sơ đồ, infographic
Alt tóm tắt ý chính, còn nội dung chi tiết nên có dạng chữ trên trang. Ví dụ ảnh bảng giá: alt ghi “Bảng giá ba gói dịch vụ vệ sinh máy lạnh”, và các con số được viết lại thành bảng chữ ngay bên dưới. Google đọc chữ tốt hơn đọc chữ nằm trong ảnh.
Logo
Ghi tên thương hiệu, ví dụ “Logo [tên cửa hàng]”. Nếu logo là đường link về trang chủ, alt có thể là “[Tên cửa hàng] – Trang chủ”.
Ảnh chỉ để trang trí
Họa tiết, đường kẻ, nền mờ không mang thông tin: để alt rỗng (alt=""). Phần mềm đọc màn hình sẽ bỏ qua, người dùng không phải nghe những mô tả vô nghĩa.
Những lỗi thường gặp
- Nhồi từ khóa: “quế quế trà bồng giá rẻ quế ngon”. Đọc lên vô nghĩa và có thể bị xem là spam.
- Mọi ảnh cùng một alt, thường là tên cửa hàng. Mười ảnh khác nhau cần mười mô tả khác nhau.
- Bắt đầu bằng “hình ảnh của…”. Phần mềm đọc màn hình đã báo đó là ảnh, không cần lặp lại.
- Alt quá dài, kể cả câu chuyện. Một câu ngắn, khoảng một dòng, là đủ.
- Alt không khớp ảnh sau khi thay ảnh mới nhưng quên sửa alt cũ.
Tự kiểm tra website của bạn
Trên máy tính, mở trang, bấm chuột phải vào ảnh, chọn “Kiểm tra” (Inspect) để xem dòng alt="...". Trong trang quản trị, khi tải ảnh lên thường có ô “Văn bản thay thế” hoặc “Alt”: điền ngay lúc đó. Với ảnh đã đăng từ trước, hãy ưu tiên sửa ảnh ở trang chủ, trang sản phẩm, dịch vụ trước, rồi mới tới ảnh trong bài viết cũ. Ảnh nặng cũng là một vấn đề riêng, đã có hướng dẫn trong bài nén ảnh cho website.
Nếu không có thời gian rà lại toàn bộ ảnh, việc này có thể gộp vào bảo trì website định kỳ. Khi nhận bàn giao website, hãy hỏi luôn cách điền alt trong trang quản trị; với khách ở Quảng Ngãi, chi nhánh Bình Sơn của WebCut có thể hướng dẫn trực tiếp. Xem thêm cách làm việc tại trang làm website cho doanh nghiệp Quảng Ngãi.
Muốn biết ảnh trên website của bạn đã có alt chưa? Nhắn Zalo 0947805184 hoặc gọi 0947588971, gửi đường link để được xem giúp.
Câu hỏi thường gặp
Thẻ alt có giúp lên top Google không?
Alt giúp Google hiểu ảnh và có thể giúp ảnh xuất hiện trong tìm kiếm hình ảnh. Nó là một phần nhỏ của SEO, không thay được nội dung tốt và thông tin doanh nghiệp rõ ràng.
Alt nên viết có dấu hay không dấu?
Alt viết tiếng Việt có dấu, tự nhiên như câu văn. Tên file mới cần không dấu.
Ảnh đã có chú thích thì có cần alt không?
Vẫn nên có. Chú thích giải thích bối cảnh, alt mô tả ảnh có gì; hai dòng có thể gần giống nhau nhưng không nên để alt trống với ảnh mang thông tin.
