Nhiều chủ cửa hàng đã dùng ChatGPT hay các trợ lý AI trên mạng để viết bài đăng, trả lời tin nhắn. Nhưng có người ngại đưa danh sách khách hàng, bảng giá nhập hàng lên dịch vụ nước ngoài. Một cách khác là tự chạy AI miễn phí ngay trên máy tính của mình bằng Ollama. Bài này giải thích Ollama là gì, cài thế nào, và một cửa hàng nhỏ ở Quảng Ngãi có thể dùng nó vào việc gì.
Ollama là gì?
Ollama là phần mềm mã nguồn mở (repo ollama/ollama trên GitHub, giấy phép MIT, khoảng 184.700 sao khi kiểm tra ngày 26/10/2026). Nó giúp tải và chạy các mô hình ngôn ngữ mở như Qwen, Gemma, DeepSeek, gpt-oss… ngay trên máy tính cá nhân. Ollama có bản cho macOS, Windows và Linux.
Điểm khác với các dịch vụ AI trên mạng:
- Dữ liệu ở trên máy bạn. Câu hỏi và tài liệu không phải gửi lên máy chủ của bên khác (trừ khi bạn chủ động dùng mô hình chạy trên đám mây).
- Không trả phí theo lượt dùng khi chạy mô hình trên máy. Chi phí là máy tính và tiền điện.
- Chạy được khi mất mạng, sau khi đã tải mô hình về.
Đổi lại, mô hình chạy trên máy thường yếu hơn các dịch vụ lớn trên mạng, và chạy chậm nếu máy cấu hình thấp.
Máy tính cần những gì?
Không có con số chung cho mọi trường hợp, vì mỗi mô hình có kích thước khác nhau. Nguyên tắc dễ nhớ:
- Mô hình nhỏ (vài tỉ tham số) có thể chạy trên laptop văn phòng có RAM khá, nhưng trả lời chậm hơn.
- Mô hình lớn hơn cần nhiều RAM hơn và chạy nhanh hơn hẳn nếu có card đồ họa rời hoặc máy Mac dòng chip Apple.
- Ổ cứng cần trống vài GB đến vài chục GB cho mỗi mô hình.
Lời khuyên: thử mô hình nhỏ trước. Nếu trả lời tiếng Việt chấp nhận được và tốc độ ổn thì dùng tiếp, không cần mua máy mới.
Cài Ollama trong vài bước
- Vào trang chính thức ollama.com, tải bản cài cho hệ điều hành của bạn. Chỉ tải từ trang chính thức hoặc trang GitHub của dự án.
- Cài như phần mềm bình thường.
- Mở cửa sổ dòng lệnh (Terminal hoặc PowerShell), gõ
ollama runkèm tên mô hình. Danh sách tên mô hình có trên trang thư viện của Ollama. Lần đầu máy sẽ tải mô hình về. - Gõ câu hỏi bằng tiếng Việt để thử.
Nếu không quen gõ lệnh, có thể cài thêm Open WebUI (repo open-webui/open-webui, khoảng 156.700 sao ngày 26/10/2026). Đây là giao diện trò chuyện trong trình duyệt, kết nối với Ollama. Open WebUI dùng giấy phép riêng của dự án (Open WebUI License), có điều kiện về thương hiệu, nên đọc kỹ nếu bạn định đưa cho khách dùng.
Cửa hàng nhỏ ở Quảng Ngãi dùng AI chạy trên máy vào việc gì?
Viết nháp mô tả sản phẩm
Một tiệm đặc sản bán mạch nha, kẹo gương, tỏi Lý Sơn có thể nhờ AI viết nháp mô tả cho từng sản phẩm, sau đó tự sửa cho đúng thông tin thật: trọng lượng, hạn dùng, cách bảo quản. AI không biết sản phẩm của bạn, nên đừng đăng nguyên văn.
Soạn sẵn câu trả lời tin nhắn thường gặp
Khách hay hỏi giờ mở cửa, phí ship về Bình Sơn, Đức Phổ hay Lý Sơn, có xuất hóa đơn không. Bạn liệt kê câu trả lời đúng, nhờ AI viết lại cho gọn và lịch sự, rồi lưu thành mẫu trả lời nhanh trên Zalo hoặc Facebook.
Tóm tắt tài liệu nội bộ
Hợp đồng thuê mặt bằng, quy định nhà cung cấp, hướng dẫn sử dụng máy. Vì chạy trên máy, bạn có thể dán tài liệu vào mà không lo gửi ra ngoài. Vẫn nên kiểm tra lại bản tóm tắt, vì AI có thể hiểu sai.
Lên ý tưởng bài viết cho website và fanpage
AI gợi ý dàn bài, còn nội dung thật (ảnh cửa hàng, giá, kinh nghiệm) phải do bạn cung cấp. Xem thêm bài dùng ChatGPT viết nội dung website để biết chỗ nào nên và không nên giao cho AI.
Những giới hạn cần biết
- Có thể bịa thông tin. Mô hình nhỏ dễ trả lời sai với giọng rất chắc chắn. Không dùng để tra luật, thuế, y tế.
- Tiếng Việt chưa đều. Mỗi mô hình viết tiếng Việt tốt kém khác nhau, nên thử vài mô hình.
- Không tự trả lời khách trên website. Muốn có chatbot trên web, cần thêm phần kết nối và máy chủ chạy liên tục. Đây là dự án riêng, không phải cài Ollama là xong.
- Giấy phép mô hình. Ollama dùng giấy phép MIT, nhưng mỗi mô hình có giấy phép riêng. Đọc điều kiện dùng cho mục đích thương mại.
Website vẫn là nơi giữ thông tin chuẩn
AI giúp viết nhanh hơn, nhưng khách vẫn cần một nơi có thông tin đúng: sản phẩm, giá, địa chỉ, cách liên hệ. Website cũng là nguồn để Google và các trợ lý AI trả lời đúng về cửa hàng của bạn. Nếu bạn ở Quảng Ngãi và chưa có web, xem trang thiết kế website ở Quảng Ngãi và bảng giá. Gói web mẫu có sẵn 500.000đ (4–5 trang), chưa gồm hosting và tên miền.
Cần một website gọn để đăng nội dung đã soạn? Nhắn Zalo 0947805184 hoặc gọi 0947588971, WebCut có chi nhánh Bình Sơn hỗ trợ khách Quảng Ngãi.
Câu hỏi thường gặp
Ollama có miễn phí không?
Phần mềm Ollama là mã nguồn mở, giấy phép MIT. Chạy mô hình trên máy bạn không tốn phí theo lượt. Một số tính năng chạy trên đám mây có thể có điều kiện riêng.
Máy văn phòng cũ có chạy được không?
Có thể chạy mô hình nhỏ nhưng sẽ chậm. Hãy thử trước khi nghĩ đến nâng cấp máy.
Dữ liệu có bị gửi đi đâu không?
Khi chạy mô hình trên máy, câu hỏi được xử lý tại máy bạn. Phần mềm vẫn cần mạng để tải mô hình và cập nhật.
Có thay được nhân viên trả lời khách không?
Không nên. Dùng AI để soạn nháp, người thật kiểm tra và gửi.
